Γράφει η Γεωργία Κωστοπούλου

 

Η Φιελμπάκα έχει μάθει να κρατά τα μυστικά της καλά κρυμμένα. Μόνο που, όσο περνούν τα χρόνια, ακόμη και τα πιο καλά θαμμένα μυστικά βρίσκουν κάποια στιγμή τον δρόμο τους προς την επιφάνεια. Και όταν αυτό συμβαίνει, δεν επιστρέφουν ποτέ μόνα τους.

Στη «Μοιρολογήτρα», τη δωδέκατη περιπέτεια της σειράς Φιελμπάκα, η Camilla Läckberg επιστρέφει στον γνώριμο κόσμο του Πάτρικ Χέντστρομ και της Ερίκα Φαλκ, φέρνοντας στο προσκήνιο μια υπόθεση που ξεκίνησε τριάντα χρόνια νωρίτερα. Η Σοφί Ρούντμπεργ εξαφανίστηκε όταν ήταν ακόμη μαθήτρια. Ήταν ένα κορίτσι δημοφιλές, κοινωνικό και φαινομενικά αγαπητό από τους περισσότερους, αλλά, όπως συμβαίνει συχνά στις μικρές κοινωνίες όπου όλοι γνωρίζουν τους πάντες, η εικόνα που παρουσιάζεται προς τα έξω δεν είναι απαραίτητα και η αληθινή.

Τρεις δεκαετίες μετά, μια μακάβρια ανακάλυψη αναγκάζει την αστυνομία να επιστρέψει στην υπόθεση. Η εξαφάνιση που είχε στοιχειώσει τη Φιελμπάκα δεν ανήκει πλέον στο παρελθόν. Ξαφνικά γίνεται ξανά παρούσα και, μαζί της, επιστρέφουν άνθρωποι, σχέσεις, ενοχές και μυστικά που κανείς δεν θα ήθελε να ξαναθυμηθεί.

Ο Πάτρικ Χέντστρομ και η ομάδα του στο αστυνομικό τμήμα του Τάνουμσχεντε αναλαμβάνουν την έρευνα, έχοντας να αντιμετωπίσουν όχι μόνο την πολυπλοκότητα μιας παλιάς υπόθεσης αλλά και το γεγονός ότι ο χρόνος έχει αλλάξει τα δεδομένα. Οι άνθρωποι που γνώριζαν τη Σοφί έχουν μεγαλώσει, έχουν δημιουργήσει οικογένειες, έχουν αλλάξει ζωές και έχουν προσπαθήσει να αφήσουν πίσω τους όσα συνέβησαν τότε. Το πρόβλημα είναι πως η μνήμη δεν λειτουργεί πάντα όπως θα ήθελαν.

Η Läckberg δεν αντιμετωπίζει την εξαφάνιση της Σοφί αποκλειστικά ως ένα αστυνομικό αίνιγμα που πρέπει να λυθεί. Τη χρησιμοποιεί ως έναν τρόπο για να εξετάσει τι συμβαίνει όταν ένα τραυματικό γεγονός παραμένει άλυτο για μια ολόκληρη κοινότητα. Η υπόθεση δεν αφορά μόνο το ποιος έκανε τι. Αφορά και το τι γνώριζαν οι άνθρωποι, τι επέλεξαν να αγνοήσουν, τι φοβήθηκαν να αποκαλύψουν και πόσο εύκολο είναι να μετατραπεί η σιωπή σε μια μορφή συνενοχής.

Η έννοια της συλλογικής μνήμης αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία. Η Φιελμπάκα δεν είναι απλώς το σκηνικό της ιστορίας. Είναι ένας κλειστός κοινωνικός μικρόκοσμος, όπου οι ζωές των ανθρώπων διασταυρώνονται και όπου το παρελθόν δεν εξαφανίζεται πραγματικά. Μπορεί να περάσουν τριάντα χρόνια, όμως μια παλιά ιστορία μπορεί να εξακολουθεί να επηρεάζει σχέσεις και συμπεριφορές ανθρώπων που ίσως ούτε καν συμμετείχαν στα αρχικά γεγονότα.

Αυτό είναι κάτι που η Läckberg γνωρίζει πολύ καλά να αξιοποιεί. Το μικρό μέγεθος της κοινότητας δημιουργεί την αίσθηση πως όλοι συνδέονται μεταξύ τους, ενώ παράλληλα δημιουργεί ένα ενδιαφέρον παράδοξο. Όσο περισσότερο γνωρίζονται οι άνθρωποι μεταξύ τους, τόσο πιο εύκολο μπορεί να κρυφτεί μια αλήθεια πίσω από την οικειότητα, τη φιλία, την οικογένεια ή την κοινωνική εικόνα.

Η «Μοιρολογήτρα» κινείται συνεχώς ανάμεσα στο παρόν και στο παρελθόν. Η αφήγηση της παλιάς υπόθεσης αποκτά σταδιακά μεγαλύτερη σημασία καθώς η έρευνα του Πάτρικ προχωρά και οι διαφορετικές εκδοχές των γεγονότων αρχίζουν να αλληλοσυμπληρώνονται. Η παρουσία της Σοφί μέσα από το παρελθόν της λειτουργεί καταλυτικά, καθώς επιτρέπει στον αναγνώστη να πλησιάσει την υπόθεση όχι μόνο μέσα από την οπτική της αστυνομικής έρευνας αλλά και μέσα από την ίδια τη ζωή του κοριτσιού που χάθηκε.

Έτσι, η ιστορία δεν περιορίζεται σε ένα απλό «ποιος είναι ο δολοφόνος;». Το ερώτημα διευρύνεται. Πόσα πράγματα μπορεί να γνωρίζει πραγματικά ένας άνθρωπος για τους γύρω του; Πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η αλήθεια από την εικόνα που έχει δημιουργήσει μια ολόκληρη κοινωνία;

Σε επίπεδο χαρακτήρων, ο Πάτρικ εξακολουθεί να αποτελεί τον σταθερό πυρήνα της αστυνομικής πλευράς της αφήγησης. Είναι ένας ερευνητής που λειτουργεί μεθοδικά, χωρίς να παρασύρεται εύκολα από τις πρώτες ενδείξεις. Η υπόθεση, όμως, δεν επηρεάζει μόνο την επαγγελματική του ζωή. Όπως συμβαίνει και στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, η προσωπική ζωή των χαρακτήρων δεν βρίσκεται αποκομμένη από την αστυνομική πλοκή.

Η Ερίκα, από την άλλη, παραμένει η Ερίκα που γνωρίζουν οι αναγνώστες της σειράς. Περίεργη, επίμονη και αποφασισμένη να ψάξει εκεί όπου οι άλλοι ίσως προτιμούν να μην κοιτάξουν. Η ιδιότητά της ως συγγραφέα δημιουργεί για ακόμη μία φορά μια ενδιαφέρουσα παράλληλη διαδρομή προς την αλήθεια. Η Ερίκα δεν είναι αστυνομικός, όμως η ανάγκη της να κατανοήσει μια ιστορία και να αναζητήσει τα κίνητρα πίσω από τις πράξεις των ανθρώπων την οδηγεί συχνά σε διαφορετικό μονοπάτι από εκείνο της επίσημης έρευνας.

Η δυναμική ανάμεσα στον Πάτρικ και την Ερίκα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κομμάτι της σειράς. Δεν λειτουργούν απλώς ως δύο πρωταγωνιστές που συνυπάρχουν μέσα στην ίδια ιστορία. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις τους απέναντι στα γεγονότα συμπληρώνουν η μία την άλλη και προσφέρουν στη σειρά εκείνη την ισορροπία ανάμεσα στο αστυνομικό μυστήριο και την προσωπική, οικογενειακή διάσταση που την έχει χαρακτηρίσει.

Παράλληλα, η Läckberg δεν αφήνει στην άκρη τους δευτερεύοντες χαρακτήρες. Οι ζωές τους λειτουργούν ως μικρότερες ιστορίες μέσα στη μεγαλύτερη ιστορία, δημιουργώντας ένα αρκετά πυκνό δίκτυο σχέσεων. Ορισμένοι χαρακτήρες κουβαλούν τα δικά τους προβλήματα, άλλοι βρίσκονται αντιμέτωποι με αλλαγές στη ζωή τους και άλλοι αναγκάζονται να αντιμετωπίσουν ξανά ένα παρελθόν που θεωρούσαν οριστικά κλεισμένο.

Αυτή η πολυφωνία είναι ταυτόχρονα ένα από τα δυνατά σημεία του βιβλίου αλλά και ένα στοιχείο που απαιτεί την προσοχή του αναγνώστη. Η «Μοιρολογήτρα» δεν είναι ένα αυστηρά γραμμικό αστυνομικό μυθιστόρημα. Υπάρχουν αρκετά πρόσωπα, παράλληλες ιστορίες και χρονικά επίπεδα, καθώς η συγγραφέας χτίζει σταδιακά το παζλ της υπόθεσης. Η πληροφορία δίνεται τμηματικά και αρκετές φορές η σημασία μιας λεπτομέρειας γίνεται κατανοητή αρκετά αργότερα. Ακριβώς γι’ αυτό, η δομή της ιστορίας έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.Η Läckberg επιλέγει μικρά κεφάλαια και εναλλαγές οπτικής, δημιουργώντας έναν ρυθμό που κρατά την έρευνα σε διαρκή κίνηση. Και που τελικά μας δίνει ένα μυστηριώδες, σκοτεινό και συναισθηματικά φορτισμένο αστυνομικό μυθιστόρημα.

Η ατμόσφαιρα της Φιελμπάκα είναι επίσης καθοριστική. Το ψυχρό σκανδιναβικό τοπίο, η παραθαλάσσια μικρή πόλη και η αίσθηση ότι οι άνθρωποι γνωρίζουν περισσότερα απ’ όσα λένε δημιουργούν ένα περιβάλλον ιδανικό για μια ιστορία γύρω από μυστικά. Η φαινομενική ηρεμία του τόπου έρχεται σε έντονη αντίθεση με τη σκοτεινότητα όσων κρύβονται πίσω από τις κλειστές πόρτες. Η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που φαίνεται και σε αυτό που πραγματικά συμβαίνει, είναι από τα βασικά θέματα του βιβλίου.

Η συγγραφέας εξετάζει τη σιωπή, την ενοχή, τη μνήμη, την κοινωνική εικόνα, τη φιλία, τις οικογενειακές σχέσεις και τον τρόπο με τον οποίο ένα παλιό τραύμα μπορεί να συνεχίσει να επηρεάζει ανθρώπους για δεκαετίες. Η εξαφάνιση της Σοφί γίνεται ένας καθρέφτης μέσα στον οποίο οι χαρακτήρες αναγκάζονται να κοιτάξουν όχι μόνο το παρελθόν αλλά και τις επιλογές που έκαναν από τότε.

Η ενηλικίωση και η εικόνα που διατηρούμε για τους ανθρώπους από τα νεανικά μας χρόνια αποκτούν επίσης ιδιαίτερη σημασία. Τριάντα χρόνια είναι αρκετά για να αλλάξει ένας άνθρωπος ολοκληρωτικά. Μπορεί, όμως, η εικόνα που έχει δημιουργηθεί για εκείνον να παραμείνει ίδια; Και τι συμβαίνει όταν η πραγματικότητα έρχεται να συγκρουστεί με τη συλλογική ανάμνηση; Η «Μοιρολογήτρα» αξιοποιεί ακριβώς αυτή τη σύγκρουση για να δημιουργήσει το μυστήριο. Και όσο η έρευνα προχωρά, τόσο περισσότερο γίνεται φανερό ότι η αλήθεια δεν βρίσκεται απαραίτητα εκεί όπου την περιμένουμε.

Η Läckberg καταφέρνει να συνδυάσει την κλασική αστυνομική έρευνα με το οικογενειακό και κοινωνικό δράμα, χωρίς να εγκαταλείπει τους χαρακτήρες που έχουν κάνει τη Φιελμπάκα έναν αναγνωρίσιμο λογοτεχνικό τόπο. Η πλοκή στηρίζεται σε ένα παλιό έγκλημα, αλλά το πραγματικό ενδιαφέρον βρίσκεται στις συνέπειες που έχει η επιστροφή αυτού του εγκλήματος στο παρόν.

Και φυσικά, ένα βιβλίο της σειράς Φιελμπάκα δεν θα μπορούσε να ολοκληρωθεί χωρίς να αφήσει πίσω του ερωτήματα. Η Läckberg γνωρίζει πώς να χτίζει την ένταση, να μετακινεί σταδιακά τις υποψίες και να κρατά ορισμένες απαντήσεις για την κατάλληλη στιγμή. Το φινάλε λειτουργεί ως ένας ακόμη κρίκος σε μια ευρύτερη ιστορία και αφήνει ανοιχτή την πόρτα για τη συνέχεια.

Η «Μοιρολογήτρα» είναι, τελικά, ένα μυθιστόρημα για ένα έγκλημα που μπορεί να συνέβη τριάντα χρόνια πριν, αλλά αφορά ανθρώπους που εξακολουθούν να ζουν στη σκιά του. Έχει ενδιαφέρον το πώς το παρελθόν δεν παρουσιάζεται ως κάτι τελειωμένο. Είναι κάτι ζωντανό, που μπορεί ανά πάσα στιγμή να επιστρέψει και να ανατρέψει όσα θεωρούσαμε δεδομένα.

Η Camilla Läckberg επιστρέφει στη Φιελμπάκα με μια ιστορία που συνδυάζει μυστήριο, οικογενειακές σχέσεις, κοινωνικές ισορροπίες και καλά κρυμμένα μυστικά. Με κεντρικό άξονα την εξαφάνιση της Σοφί Ρούντμπεργ και την προσπάθεια να αποκαλυφθεί τι πραγματικά συνέβη, δημιουργεί ένα πολυεπίπεδο αστυνομικό μυστήριο στο οποίο η αναζήτηση του ενόχου είναι μόνο η μία πλευρά της ιστορίας. Γιατί μερικές φορές η πιο δύσκολη υπόθεση δεν είναι να βρεις ποιος κρύβεται πίσω από ένα έγκλημα. Είναι να καταλάβεις γιατί τόσοι άνθρωποι χρειάστηκε να σωπάσουν για τόσο πολύ.

 

Εκδόσεις Μεταίχμιο

 

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα:

H Camilla Lackberg είναι µία από τις συγγραφείς της Σουηδίας που έχουν διαβαστεί και αγαπηθεί περισσότερο από το διεθνές κοινό. Η μεγάλη της επιτυχία ήρθε το 2005 με το τρίτο της μυθιστόρημα, Οικογενειακά μυστικά, που ήταν υποψήφιο στην κατηγορία Καλύτερο Αστυνομικό Μυθιστόρημα της Χρονιάς από τη Σουηδική Ακαδημία Συγγραφέων Αστυνομικών Μυθιστορημάτων. Σήμερα η Camilla Lackberg είναι μία από τις πιο πολυδιαβασμένες συγγραφείς, ενώ τα βιβλία της έχουν πουλήσει 40 εκατομμύρια αντίτυπα σε περισσότερες από 60 χώρες. Είναι επίσης επιτυχηµένη επιχειρηµατίας και µία από τις ιδρύτριες της επενδυτικής εταιρείας Invest In Her, που προάγει τη γυναικεία επιχειρηµατικότητα και αγωνίζεται για την εξάλειψη των µισθολογικών διαφορών σε βάρος των γυναικών. Η σειρά µε πρωταγωνίστρια τη Φέι αποτέλεσε ένα νέο βήµα για την Camilla Lackberg ως συγγραφέα. Με µια τόσο δυναµική ηρωίδα επιχείρησε να αλλάξει τους κανόνες και γιατί όχι και το ίδιο το παιχνίδι. Η νέα σειρά που συνυπογράφει με τον Henrik Fexeus είναι εξίσου επιτυχημένη και εγκλωβίζει τους αναγνώστες σε έναν κόσμο ψευδαισθήσεων και τρόμου από όπου μόνο λίγοι μπορούν να δραπετεύσουν.