Γράφει η Γεωργία Κωστοπούλου

 

Τι θα γινόταν αν σε μια πόλη όπου η φτώχεια, η διαφθορά και η εγκληματικότητα έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητας, μια ομάδα παιδιών αποφάσιζε να μην αποδεχτεί τη μοίρα που της έχει επιβληθεί; Αν σε έναν κόσμο γεμάτο δράκους, πνεύματα του ήλιου και αρχαίες παραδόσεις συνυπήρχαν χάκερ, ρομπότ και προηγμένη τεχνολογία; Και αν πίσω από όλα αυτά υπήρχε μια ιστορία για την οικογένεια που επιλέγουμε, την αδικία, την εξουσία και το δικαίωμα να ορίζουμε εμείς οι ίδιοι το μέλλον μας;

Η Naomi Ishiguro, στο «Πόλη από βροχή και σκιά», χτίζει έναν ιδιαίτερο κόσμο που ακροβατεί ανάμεσα στο fantasy, την επιστημονική φαντασία, το cyberpunk και την ιαπωνική μυθολογία. Το βιβλίο αποτελεί το πρώτο μέρος μιας νέας fantasy τριλογίας και τοποθετεί τη δράση του σε ένα μυθικό αρχιπέλαγος, όπου το παραδοσιακό και το υπερσύγχρονο συνυπάρχουν με έναν τρόπο που θυμίζει anime και Studio Ghibli.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η Νεφελώδης Πόλη, ένας τόπος εντυπωσιακός αλλά βαθιά άνισος. Πίσω από την εικόνα μιας αναπτυγμένης μητρόπολης κρύβεται μια κοινωνία στην οποία ο πλούτος και η εξουσία συγκεντρώνονται στα χέρια λίγων, ενώ οι φτωχότεροι κάτοικοι ζουν στο περιθώριο. Η πόλη ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από τα Τυχερά Κοράκια, μια εγκληματική οργάνωση που έχει απλώσει τα πλοκάμια της σχεδόν παντού. Η επίσημη τάξη πραγμάτων δεν είναι απαραίτητα καλύτερη, καθώς η διαφθορά και η κατάχρηση εξουσίας αποτελούν κομμάτι του ίδιου του συστήματος.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον γνωρίζουμε την Τόσικο, τον Τζουν και τη Μέι Καουακάμι. Τα τρία αδέλφια δεν συνδέονται μεταξύ τους με δεσμούς αίματος, αλλά αυτό έχει ελάχιστη σημασία. Είναι οικογένεια επειδή έχουν επιλέξει να είναι οικογένεια. Έχουν μεγαλώσει μαζί, προστατεύουν ο ένας τον άλλον και έχουν έναν κοινό στόχο. Να εκδικηθούν τα Τυχερά Κοράκια για τον θάνατο της αγαπημένης τους θείας Ρέικο.

Η Τόσικο είναι ίσως η πιο δραστήρια από τους τρεις. Είναι τολμηρή, αποφασιστική και συχνά λειτουργεί πριν προλάβει να σκεφτεί όλες τις συνέπειες των πράξεών της. Ο Τζουν κινείται περισσότερο στη σφαίρα της φροντίδας και της πληροφορίας, ενώ η Μέι έχει μια ιδιαίτερη σχέση με την τεχνολογία και τις δυνατότητές της. Το ενδιαφέρον είναι ότι η Ishiguro δεν δημιουργεί τρεις χαρακτήρες που απλώς συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον για να λειτουργήσει η πλοκή. Δημιουργεί μια οικογένεια με διαφορετικές δεξιότητες, διαφορετικές αντιδράσεις και διαφορετικές αντιλήψεις για το τι σημαίνει να επιβιώνεις σε έναν κόσμο που δεν έχει σχεδιαστεί για σένα.

Η ιστορία ξεκινά να παίρνει πραγματικά φωτιά όταν η Τόσικο κλέβει ένα πολύτιμο μαργαριτάρι δράκου από τον αρχηγό των Τυχερών Κορακιών. Από εκεί και πέρα, η προσωπική τους υπόθεση παύει να αφορά μόνο την εκδίκηση. Οι επιλογές τους τούς οδηγούν σε μια πολύ μεγαλύτερη σύγκρουση, η οποία μπορεί να επηρεάσει το μέλλον ολόκληρης της Νεφελώδους Πόλης.

Παράλληλα, η συγγραφέας ανοίγει την ιστορία και σε άλλες οπτικές γωνίες. Ο Χάρου είναι γιος του Αυτοκράτορα και ο μελλοντικός κληρονόμος ενός συστήματος εξουσίας που έχει αρκετούς λόγους για να αμφισβητηθεί. Αντί να ενδιαφέρεται όμως για την πολιτική και τη θέση που του έχει επιφυλάξει η οικογένειά του, εκείνος ενδιαφέρεται περισσότερο για τα μυστηριώδη πνεύματα του ήλιου που μόνο ο ίδιος φαίνεται να μπορεί να βλέπει.

Απέναντί του βρίσκεται ο Θίο, ένας νεαρός μετανάστης χωρίς τα απαραίτητα δικαιώματα και την προστασία που θα του επέτρεπε να ζήσει ελεύθερα. Έχει καταλήξει να εργάζεται για τα Τυχερά Κοράκια, χωρίς στην πραγματικότητα να θέλει να γίνει μέρος του εγκληματικού τους κόσμου. Οι επιλογές του είναι περιορισμένες και η παρουσία του στην ιστορία δίνει μια διαφορετική διάσταση στη συζήτηση για την εξουσία, την εκμετάλλευση και την κοινωνική περιθωριοποίηση.

Και κάπου εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του βιβλίου. Η Ishiguro δεν χρησιμοποιεί το fantasy απλώς για να δημιουργήσει έναν εντυπωσιακό κόσμο γεμάτο δράκους και μαγεία. Χρησιμοποιεί αυτόν τον κόσμο για να μιλήσει για πολύ πραγματικά ζητήματα.

Η κοινωνική ανισότητα βρίσκεται στον πυρήνα της ιστορίας. Η Νεφελώδης Πόλη είναι ένας κόσμος στον οποίο κάποιοι άνθρωποι έχουν πρόσβαση σε τεχνολογία, ασφάλεια, πλούτο και εξουσία, ενώ άλλοι ζουν σε περιοχές που το ίδιο το σύστημα μοιάζει να έχει ξεχάσει. Η ύπαρξη των μεταναστών, η εκμετάλλευση της εργασίας τους, η φτώχεια και η περιθωριοποίηση δεν παρουσιάζονται ως απλές παράπλευρες λεπτομέρειες της πλοκής. Αποτελούν μέρος του μηχανισμού που κρατά ολόκληρη την πόλη σε λειτουργία.

Το ίδιο συμβαίνει και με την τεχνολογία. Η Μέι, οι χάκερ, τα ρομπότ και οι προηγμένες τεχνολογικές εφαρμογές δημιουργούν ένα ενδιαφέρον αντίβαρο στα πνεύματα, τους δράκους και τη μυθολογία. Η Ishiguro δεν παρουσιάζει έναν κόσμο όπου η τεχνολογία αντικαθιστά τη μαγεία. Τα δύο συνυπάρχουν. Και αυτή η συνύπαρξη δημιουργεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της αισθητικής του βιβλίου.

Η τεχνολογία όμως έχει και μια δεύτερη λειτουργία. Μπορεί να γίνει εργαλείο ελευθερίας και δημιουργικότητας, αλλά μπορεί εξίσου εύκολα να χρησιμοποιηθεί από όσους ήδη κατέχουν δύναμη. Έτσι, η ιστορία αγγίζει ζητήματα που αφορούν την τεχνητή νοημοσύνη, τον αυτοματισμό, την πρόσβαση στην τεχνολογία και το ποιος τελικά αποφασίζει για τον τρόπο με τον οποίο αυτή θα χρησιμοποιηθεί.

Εξίσου σημαντική είναι η έννοια της «επιλεγμένης οικογένειας», αυτό που λέμε chosen family. Η Τόσικο, ο Τζουν και η Μέι δεν χρειάζονται το ίδιο αίμα για να θεωρούνται αδέλφια. Έχουν δημιουργήσει τους δεσμούς τους μέσα από την ανάγκη, την απώλεια, την αλληλεγγύη και την κοινή τους ιστορία. Και ίσως αυτό να είναι τελικά ένα από τα πιο δυνατά μηνύματα της ιστορίας. Όταν οι επίσημοι θεσμοί αποτυγχάνουν να προστατεύσουν τους ανθρώπους, οι κοινότητες που δημιουργούν οι ίδιοι μπορούν να γίνουν το πραγματικό τους καταφύγιο.

Η σχέση ανάμεσα στην προσωπική εκδίκηση και στη συλλογική αλλαγή είναι επίσης σημαντική. Η Τόσικο ξεκινά με έναν πολύ συγκεκριμένο στόχο. Θέλει δικαιοσύνη για έναν άνθρωπο που αγαπούσε. Όμως, όσο η ιστορία προχωρά, γίνεται φανερό ότι η αδικία που αντιμετωπίζει η ίδια και η οικογένειά της δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό. Είναι αποτέλεσμα ενός ευρύτερου συστήματος. Και τότε το ερώτημα αλλάζει. Αρκεί να εκδικηθείς εκείνον που σε πλήγωσε ή πρέπει να προσπαθήσεις να αλλάξεις τον κόσμο που του επέτρεψε να σε πληγώσει; Αυτό ακριβώς κάνει την ιστορία περισσότερο από μια περιπέτεια fantasy.

Η Ishiguro επιλέγει να αφηγηθεί την ιστορία σε ένα ιδιαίτερα περιορισμένο χρονικό πλαίσιο. Η βασική δράση εκτυλίσσεται μέσα σε περίπου δύο ημέρες, γεγονός που δίνει στην αφήγηση την αίσθηση μιας μεγάλης αλυσίδας γεγονότων που αρχίζουν να συμπαρασύρουν ο ένας χαρακτήρας τον άλλον. Παράλληλα, όμως, ο κόσμος που έχει δημιουργήσει είναι πολύ μεγαλύτερος από την ίδια την ιστορία αυτού του πρώτου βιβλίου.

Και εδώ ακριβώς γίνεται φανερό ότι το «Πόλη από βροχή και σκιά» λειτουργεί και ως εισαγωγή σε έναν μεγαλύτερο κόσμο. Πρόκειται για το πρώτο βιβλίο της τριλογίας «Rainshadow», επομένως αρκετά από τα στοιχεία που παρουσιάζονται, η ιστορία του αρχιπελάγους, οι πολιτικές ισορροπίες, οι δράκοι, τα πνεύματα, η τεχνολογία και οι διαφορετικές κοινότητες, έχουν σαφώς μεγαλύτερο αφηγηματικό ορίζοντα.

Η μεγάλη πρόκληση για τη συγγραφέα είναι ακριβώς αυτή η πληθώρα στοιχείων. Έχει επιλέξει να συνδυάσει πολλά διαφορετικά είδη και επιρροές. Ιαπωνική λαογραφία, fantasy, anime, cyberpunk, επιστημονική φαντασία, κοινωνική δυστοπία και περιπέτεια. Θα μπορούσε εύκολα να δημιουργηθεί ένα χάος από ιδέες που δεν συνδέονται μεταξύ τους. Αντίθετα, η Ishiguro προσπαθεί να τα δέσει γύρω από έναν κοινό πυρήνα, τους ανθρώπους που βρίσκονται στο περιθώριο και προσπαθούν να αποκτήσουν τον έλεγχο της ζωής τους.

Η αισθητική του κόσμου είναι ένα από τα στοιχεία που κάνει το βιβλίο να ξεχωρίζει περισσότερο. Αστικά τοπία, δράκοι, πνεύματα του ήλιου, τεχνολογία, χάκερ, ρομπότ, εγκληματικές οργανώσεις και μικρές καθημερινές λεπτομέρειες, όπως το bubble tea,ή αφρίζον τσάι όπως το διαβάζουμε στο κείμενο, συνυπάρχουν σε ένα σύμπαν που μοιάζει ταυτόχρονα οικείο και εντελώς διαφορετικό. Η ίδια η Ishiguro έχει αναφέρει ότι η επαφή της με μαθητές γυμνασίου, η αγάπη τους για το anime, τους κώδικες και τη ρομποτική, αλλά και στοιχεία της σύγχρονης νεανικής κουλτούρας, επηρέασαν τη δημιουργία αυτού του κόσμου.

Κάτω όμως από όλα τα εντυπωσιακά στοιχεία υπάρχει κάτι πολύ πιο απλό. Η ανάγκη να ανήκεις κάπου. Η Τόσικο, ο Τζουν και η Μέι προσπαθούν να δημιουργήσουν τη δική τους θέση σε έναν κόσμο που δεν τους την προσφέρει. Ο Θίο βρίσκεται σε μια ξένη χώρα και προσπαθεί να επιβιώσει μέσα σε ένα σύστημα που τον εκμεταλλεύεται. Ο Χάρου έχει γεννηθεί στην κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας, αλλά βρίσκεται εγκλωβισμένος σε μια μοίρα που δεν επέλεξε. Οι χαρακτήρες, λοιπόν, βρίσκονται σε διαφορετικές πλευρές της ίδιας ερώτησης. Πόσο ελεύθερος μπορεί να είναι κάποιος όταν η θέση του στην κοινωνία έχει ήδη αποφασιστεί από άλλους;

Το «Πόλη από βροχή και σκιά» είναι μια περιπέτεια φαντασίας με έναν κόσμο γεμάτο εικόνες και ιδέες, αλλά ταυτόχρονα μια ιστορία για την εξουσία, την ανισότητα, την οικογένεια, την απώλεια και την ελπίδα. Η Naomi Ishiguro δεν περιορίζεται στο να δημιουργήσει έναν όμορφο κόσμο στον οποίο μπορούν να συμβούν μαγικά πράγματα. Τον χρησιμοποιεί για να θέσει ερωτήματα που κάθε άλλο παρά φανταστικά είναι.

Κι αυτό είναι κάτι με το οποίο μπορούμε να συνδεθούμε. Γιατί, όσο μακριά κι αν βρίσκεται η Νεφελώδης Πόλη από τον δικό μας κόσμο, οι μηχανισμοί που τη διαμορφώνουν είναι πολύ γνώριμοι. Κάποιοι έχουν περισσότερα, κάποιοι λιγότερα, κάποιοι αποφασίζουν και κάποιοι απλώς προσπαθούν να επιβιώσουν. Μόνο που εδώ υπάρχουν δράκοι, πνεύματα του ήλιου και χάκερ. Και η Τόσικο δεν έχει καμία διάθεση να δεχτεί τη μοίρα που της έχουν γράψει οι άλλοι.
 

Εκδόσεις Μίνωας

 

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα

Η Naomi Ishiguro (Ναόμι Ισιγκούρο) είναι η συγγραφέας του μυθιστορήματος Common Ground και της συλλογής διηγημάτων Escape Routes. Διαθέτει μεταπτυχιακό της Σχολής Καλών Τεχνών στη Δημιουργική Γραφή του University of East Anglia. Έχει εργαστεί ως καθηγήτρια αγγλικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και ως καθηγήτρια δημιουργικής γραφής. Σε νεαρή ηλικία πέρασε δύο υπέροχα χρόνια δουλεύοντας ως βιβλιοπώλισσα και βιβλιοθεραπεύτρια στο Mr B’s Emporium of Reading Delights στο Μπαθ.