Γράφει η Γεωργία Κωστοπούλου

 

Ένα σπίτι που μοιάζει να κρύβει κάτι σκοτεινό. Ένα ζευγάρι που προσπαθεί να κάνει μια καινούργια αρχή. Και μυστικά που, όσο περισσότερο προσπαθούν να μείνουν κρυμμένα, τόσο περισσότερο απειλούν να καταστρέψουν τα πάντα.

Η Sarah Pinborough έρχεται με ένα σκοτεινό γοτθικό θρίλερ που συνδυάζει το μυστήριο, το υπερφυσικό και το ψυχολογικό παιχνίδι με έναν γάμο που βρίσκεται ήδη σε επικίνδυνα εύθραυστη κατάσταση. Το «Εμείς Ζούμε Τώρα Εδώ» δεν στηρίζεται μόνο στο ερώτημα αν ένα σπίτι είναι στοιχειωμένο. Πολύ περισσότερο, θέτει ένα άλλο, αρκετά πιο ενοχλητικό ερώτημα. Τι συμβαίνει όταν οι άνθρωποι που υποτίθεται ότι γνωρίζουμε καλύτερα αρχίζουν να μας φαίνονται ξένοι;

Η Έμιλι έχει μόλις επιστρέψει από μια πολύ δύσκολη περιπέτεια υγείας, ύστερα από ένα ατύχημα που παραλίγο να της κοστίσει τη ζωή. Η περίοδος της νοσηλείας, το κώμα και οι επιπλοκές που ακολούθησαν έχουν αφήσει το σώμα και την ψυχολογία της βαθιά τραυματισμένα. Όταν ο σύζυγός της, ο Φρέντι, αποφασίζει να αφήσουν πίσω τους το Λονδίνο και να μετακομίσουν στο Ντάρτμουρ, στο επιβλητικό Λάρκιν Λοτζ, η αλλαγή μοιάζει αρχικά με ευκαιρία για ένα νέο ξεκίνημα. Μόνο που το καινούργιο τους σπίτι δεν είναι ακριβώς το καταφύγιο που περίμενε η Έμιλι.

Από την πρώτη στιγμή αισθάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά. Το σπίτι είναι μεγάλο, απομονωμένο, γεμάτο σκοτεινές γωνιές και μια ατμόσφαιρα που μοιάζει να βαραίνει όσο περνούν οι ώρες. Παράξενοι ήχοι, αντικείμενα που μετακινούνται, πόρτες και παράθυρα που μοιάζουν να λειτουργούν μόνα τους και μια έντονη αίσθηση παρουσίας δημιουργούν σταδιακά την υποψία ότι το Λάρκιν Λοτζ δεν είναι απλώς ένα παλιό σπίτι. Κάτι έχει συμβεί εκεί.

Το πρόβλημα είναι πως αυτά τα πράγματα συμβαίνουν κυρίως όταν η Έμιλι είναι μόνη. Και η ίδια γνωρίζει ότι η κατάστασή της δεν της επιτρέπει να εμπιστεύεται απόλυτα τις αισθήσεις της. Οι επιπτώσεις της σηψαιμίας μπορούν να προκαλέσουν παραισθήσεις και αυτό δίνει στον Φρέντι μια πολύ εύκολη εξήγηση για όλα όσα περιγράφει η γυναίκα του, δημιουργώντας έτσι μια κατάσταση αβεβαιότητας.

Τι είναι πραγματικό και τι όχι; Η Έμιλι χάνει σταδιακά την εμπιστοσύνη της όχι μόνο στους ανθρώπους γύρω της αλλά και στον ίδιο της τον εαυτό. Και ο αναγνώστης βρίσκεται ακριβώς στην ίδια θέση. Η αφήγηση εναλλάσσεται ανάμεσα στην Έμιλι και τον Φρέντι, επιτρέποντας να δούμε την ίδια σχέση από δύο διαφορετικές πλευρές. Κανένας από τους δύο δεν είναι απόλυτα αξιόπιστος και κανένας δεν αποκαλύπτει όλα όσα γνωρίζει.

Η επιλογή αυτή των αναξιόπιστων αφηγητών λειτουργεί εξαιρετικά για το συγκεκριμένο είδος ιστορίας, γιατί η Pinborough δεν προσπαθεί απλώς να δημιουργήσει ένα μυστήριο γύρω από το σπίτι. Δημιουργεί ένα μυστήριο γύρω από τους ίδιους τους ανθρώπους που κατοικούν μέσα του.

Η Έμιλι είναι ένας ιδιαίτερα ενδιαφέρων χαρακτήρας ακριβώς επειδή δεν παρουσιάζεται ως η αθώα γυναίκα που βρίσκεται παγιδευμένη σε ένα στοιχειωμένο σπίτι. Κουβαλά ενοχές, τραύματα, θυμό και μυστικά. Η σωματική της ανάρρωση συνυπάρχει με μια πολύ πιο δύσκολη ψυχολογική διαδικασία. Την προσπάθειά της να καταλάβει ποια είναι μετά από όσα έχουν συμβεί. Το ατύχημα έχει αλλάξει την αντίληψή της για τη ζωή, τον θάνατο, το σώμα της αλλά και τον γάμο της.

Ο Φρέντι, από την άλλη, είναι ίσως ακόμη πιο δύσκολο να αποκωδικοποιηθεί. Θέλει να εμφανίζεται ως ο υποστηρικτικός σύζυγος που προσπαθεί να προσφέρει στη γυναίκα του μια νέα αρχή. Όσο όμως η ιστορία προχωρά, γίνεται ολοένα πιο δύσκολο να καταλάβουμε αν πράγματι προσπαθεί να προστατεύσει την Έμιλι ή αν προσπαθεί να ελέγξει την πραγματικότητα γύρω της. Η μεταξύ τους σχέση γίνεται σταδιακά ένα παιχνίδι εμπιστοσύνης, χειραγώγησης, ενοχής και φόβου.

Το Λάρκιν Λοτζ λειτουργεί ουσιαστικά σαν προέκταση του γάμου τους. Ένα σπίτι θα έπρεπε να είναι ο χώρος όπου νιώθουμε ασφαλείς. Το μέρος όπου επιστρέφουμε για να προστατευτούμε από τον έξω κόσμο. Η Pinborough παίρνει αυτή την ιδέα και την ανατρέπει. Το σπίτι δεν προσφέρει ασφάλεια. Αντίθετα, μοιάζει να γνωρίζει τα μυστικά των ανθρώπων που κατοικούν μέσα του και να τα χρησιμοποιεί εναντίον τους. Με αυτόν τον τρόπο, το γοτθικό στοιχείο δεν είναι απλώς διακοσμητικό. Το στοιχειωμένο σπίτι γίνεται σύμβολο μιας σχέσης που έχει ήδη αρχίσει να σαπίζει από μέσα.

Η συγγραφέας εξερευνά πολύ έντονα τη σκοτεινή πλευρά των μακροχρόνιων σχέσεων. Την απόσταση που δημιουργείται ανάμεσα σε δύο ανθρώπους όταν συσσωρεύονται ανείπωτα πράγματα. Την απογοήτευση όταν ο άνθρωπος που αγαπήσαμε δεν ανταποκρίνεται πλέον στην εικόνα που είχαμε δημιουργήσει γι’ αυτόν. Τη ζήλια, την απιστία, την εξάρτηση, τον θυμό και την ανάγκη να αλλάξουμε τον άλλον ώστε να γίνει αυτό που εμείς θέλουμε. Και για να τα αναδείξει όλα αυτά, χρησιμοποιεί το Λάρκιν Λοτζ ώστε να φέρει αυτό το σκοτάδι στην επιφάνεια.

Η Pinborough ασχολείται παράλληλα με ένα ακόμη πολύ ενδιαφέρον θέμα, τη διττότητα της ανθρώπινης φύσης. Κανένας άνθρωπος δεν είναι αποκλειστικά καλός ή κακός. Όλοι έχουμε πλευρές που θέλουμε να δείχνουμε και πλευρές που προτιμούμε να κρύβουμε. Η ιδέα αυτή μεταφέρεται στο υπερφυσικό επίπεδο της ιστορίας με έναν τρόπο που κάνει το γοτθικό στοιχείο ακόμη πιο ουσιαστικό. Τι θα συνέβαινε, άραγε, αν μπορούσαμε να αφαιρέσουμε από έναν άνθρωπο όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που δεν μας αρέσουν; Θα γινόταν καλύτερος άνθρωπος; Ή θα έπαυε απλώς να είναι ο ίδιος άνθρωπος;

Η ερώτηση αυτή βρίσκεται στον πυρήνα του βιβλίου και συνδέεται άμεσα με τις σχέσεις των ηρώων. Γιατί πολλές φορές αγαπάμε έναν άνθρωπο μαζί με τα ελαττώματά του, μέχρι τη στιγμή που αυτά τα ελαττώματα αρχίζουν να μας ενοχλούν. Και τότε ξεκινά η προσπάθεια να τον αλλάξουμε. Η Pinborough πηγαίνει αυτή την ιδέα στα άκρα και τη μετατρέπει σε κάτι πραγματικά σκοτεινό.

Το άλλο μεγάλο θέμα είναι το τραύμα. Η Έμιλι δεν προσπαθεί απλώς να αναρρώσει από ένα ατύχημα. Προσπαθεί να επιστρέψει σε μια ζωή που έχει ήδη αλλάξει. Το πένθος για την εγκυμοσύνη που χάθηκε, η ενοχή, η αίσθηση ότι βρέθηκε πολύ κοντά στον θάνατο και η διαρκής υπενθύμιση των σωματικών συνεπειών δημιουργούν έναν χαρακτήρα που βρίσκεται σε μια μόνιμη κατάσταση ευαλωτότητας. Και το παρελθόν δεν μένει ποτέ πραγματικά στο παρελθόν.

Αυτό ισχύει τόσο για την Έμιλι και τον Φρέντι όσο και για το ίδιο το Λάρκιν Λοτζ. Η ιστορία του σπιτιού αποκαλύπτεται σταδιακά και συνδέεται με ανθρώπους που έζησαν εκεί πριν από το ζευγάρι. Η βία, η απώλεια και οι σχέσεις που διαλύθηκαν δημιουργούν ένα μοτίβο που μοιάζει να επαναλαμβάνεται. Έτσι, το σπίτι αποκτά σχεδόν δική του μνήμη. Κουβαλά όσα συνέβησαν μέσα στους τοίχους του και δεν επιτρέπει στους καινούργιους κατοίκους να τα αφήσουν πίσω.

Η ατμόσφαιρα είναι ένα ακόμη από τα δυνατά χαρτιά του βιβλίου. Η απομονωμένη τοποθεσία, η ομίχλη, το παλιό σπίτι, τα δωμάτια που μοιάζουν να κρύβουν κάτι, οι ήχοι μέσα στη νύχτα και η αίσθηση ότι κάποιος ή κάτι παρακολουθεί δημιουργούν μια κλασική γοτθική ατμόσφαιρα, την οποία η Pinborough μεταφέρει σε ένα σύγχρονο πλαίσιο. Δεν πρόκειται απλώς για ένα haunted house story. Είναι ένα σύγχρονο γοτθικό μυθιστόρημα όπου το σπίτι και ο γάμος λειτουργούν σχεδόν ως δύο όψεις του ίδιου προβλήματος.

Και φυσικά, μιλάμε για Sarah Pinborough. Η συγγραφέας δεν θα μπορούσε να αφήσει μια τέτοια ιστορία να εξελιχθεί γραμμικά. Οι πληροφορίες δίνονται με τρόπο που σε κάνει να αμφισβητείς συνεχώς όσα θεωρείς δεδομένα. Κάθε φορά που νομίζεις ότι έχεις βρει μια λογική εξήγηση, ένα ακόμη κομμάτι προστίθεται στο παζλ και αλλάζει την εικόνα.

Χωρίς να αποκαλύψω τις ανατροπές, αξίζει να πω ότι η ιστορία χρησιμοποιεί πολύ έξυπνα την έννοια της αντίληψης. Το ερώτημα δεν είναι μόνο «τι συμβαίνει;», αλλά και «ποια εκδοχή των γεγονότων μπορούμε να εμπιστευτούμε;». Και όσο περισσότερο προχωρά η ιστορία, τόσο περισσότερο η πραγματικότητα και το υπερφυσικό αρχίζουν να μπλέκονται.

Υπάρχει μάλιστα και μια ιδιαίτερη αφηγηματική παρουσία που προσθέτει έναν διαφορετικό τόνο στην ιστορία. Ένα κοράκι που συνδέεται με το Λάρκιν Λοτζ και λειτουργεί ως μια παράξενη, σχεδόν ποιητική γέφυρα ανάμεσα στην απώλεια, τη μνήμη και το σκοτάδι του σπιτιού. Το μοτίβο του κορακιού παραπέμπει ευθέως στη γοτθική παράδοση και στις δηλώσεις του θανάτου και του πένθους, χωρίς όμως να περιορίζεται σε αυτό.

Το «Εμείς Ζούμε Τώρα Εδώ» είναι, τελικά, ένα βιβλίο για ένα σπίτι που δεν αφήνει τους ανθρώπους να κρυφτούν από τον εαυτό τους. Για έναν γάμο που κουβαλά περισσότερα μυστικά απ’ όσα μπορούν να αντέξουν δύο άνθρωποι. Για το τραύμα που δεν εξαφανίζεται επειδή αλλάζουμε τόπο. Και για την ανθρώπινη ανάγκη να διαχωρίζουμε τον εαυτό μας σε «καλό» και «κακό», λες και μπορούμε να κρατήσουμε μόνο ό,τι μας αρέσει και να πετάξουμε όλα τα υπόλοιπα.

Η Pinborough παίρνει λοιπόν την κλασική ιστορία του στοιχειωμένου σπιτιού και τη μετατρέπει σε κάτι πιο προσωπικό και πιο άβολο. Γιατί το πραγματικό τέρας δεν βρίσκεται απαραίτητα στο σκοτεινό δωμάτιο του επάνω ορόφου. Μπορεί να βρίσκεται μέσα σε έναν γάμο. Μέσα στις ενοχές μας. Στα πράγματα που δεν είπαμε ποτέ. Ή ακόμη και σε εκείνη την πλευρά του εαυτού μας που προσπαθούμε με κάθε τρόπο να κρύψουμε.

Και κάπως έτσι, το «Εμείς Ζούμε Τώρα Εδώ» καταφέρνει να κάνει αυτό που πρέπει να κάνει ένα καλό γοτθικό θρίλερ. Να σε κάνει να κοιτάξεις ένα σπίτι και να αναρωτηθείς τι μπορεί να έχει συμβεί μέσα στους τοίχους του. Αλλά, κυρίως, να σε κάνει να αναρωτηθείς πόσα πράγματα μπορεί να συμβαίνουν πίσω από την κλειστή πόρτα ενός σπιτιού που, απ’ έξω, μοιάζει απολύτως φυσιολογικό.

 

Εκδόσεις BELL

 

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα

Η Σάρα Πίνμπορο είναι βραβευμένη συγγραφέας και σεναριογράφος. Τα βιβλία της, bestsellers των New York Times, των Sunday Times και διεθνώς, έχουν εκδοθεί σε περισσότερες από τριάντα χώρες. Έχει δημοσιεύσει πάνω από είκοσι πέντε μυθιστορήματα διαφόρων ειδών, μεταξύ των οποίων το Πίσω Από τα Μάτια Της, που πλέον έχει σημειώσει τεράστια επιτυχία ως limited σειρά στο Netflix, το 13 Minutes, το οποίο ετοιμάζει με την Carnival/NBC, το The Death House, που έχει διασκευάσει η ίδια για την Compelling Pictures, και το πιο πρόσφατο βιβλίο της, το Insomnia, το οποίο επίσης διασκεύασε η ίδια και προβάλλεται τώρα στο Paramount+. Ζει με τον σκύλο της, τον Τέντι, τον οποίο έχει υιοθετήσει από καταφύγιο, στην ιστορική πόλη Στόουνι Στράτφορντ.