Γράφει η Γεωργία Κωστοπούλου
Πόσο καλά μπορείς να γνωρίζεις τον άνθρωπο με τον οποίο μοιράζεσαι τη ζωή σου; Κι αν μια μέρα εξαφανιζόταν χωρίς να αφήσει πίσω του κανένα ίχνος, θα ήξερες από πού να αρχίσεις να ψάχνεις; Στην «Όμορφη Ασχήμια», η Alice Feeney μετατρέπει την εξαφάνιση μιας γυναίκας σε ένα σκοτεινό παιχνίδι μυστηρίου, όπου η θλίψη, τα μυστικά και η αμφιβολία μπλέκονται με τρόπο που κάνει ολοένα δυσκολότερο να ξεχωρίσεις την αλήθεια από την ψευδαίσθηση.
Η Feeney επιστρέφει σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα αφηγηματικά πεδία της. Τις εύθραυστες ισορροπίες ενός γάμου, τα μυστικά που μπορούν να διαβρώσουν μια σχέση και την επικίνδυνη απόσταση ανάμεσα σε αυτό που πιστεύουμε και σε αυτό που ισχύει. Με φόντο ένα απομονωμένο νησί της Σκωτίας, στήνει μια ιστορία μυστηρίου όπου η απουσία μιας γυναίκας γίνεται η αφετηρία για μια πολύ πιο σύνθετη αναζήτηση.
Ο Γκρέιντι Γκριν είναι συγγραφέας και η ζωή του μοιάζει, τουλάχιστον για μια στιγμή, να βρίσκεται στο καλύτερο δυνατό σημείο. Έχει σημαντικά επαγγελματικά νέα να μοιραστεί με τη σύζυγό του, Άμπι, και την καλεί στο τηλέφωνο καθώς εκείνη επιστρέφει στο σπίτι με το αυτοκίνητο. Η συνομιλία τους, όμως, διακόπτεται με τρόπο που κανείς δεν θα μπορούσε να προβλέψει. Ο Γκρέιντι ακούει την Άμπι να φρενάρει απότομα, να βγαίνει από το αυτοκίνητο και, στη συνέχεια, δεν ακούει τίποτα άλλο. Όταν εντοπίζεται το αυτοκίνητό της κοντά στην άκρη ενός γκρεμού, η εικόνα είναι ανησυχητική. Οι προβολείς παραμένουν αναμμένοι, η πόρτα του οδηγού είναι ανοιχτή και το τηλέφωνό της βρίσκεται ακόμη εκεί. Η ίδια, όμως, έχει εξαφανιστεί.
Έναν χρόνο αργότερα, η απουσία της εξακολουθεί να καθορίζει κάθε πτυχή της ζωής του Γκρέιντι. Η θλίψη του δεν έχει υποχωρήσει, ο ύπνος του έχει διαταραχθεί και η συγγραφική του δημιουργικότητα μοιάζει να έχει στερέψει. Χωρίς απαντήσεις για το τι συνέβη στη γυναίκα του, δυσκολεύεται να προχωρήσει. Η πρόταση να αποσυρθεί σε ένα μικρό, απομονωμένο νησί της Σκωτίας μοιάζει με μια ευκαιρία να απομακρυνθεί από όσα τον βασανίζουν και να ξαναβρεί τον εαυτό του.
Το νησί, ωστόσο, δεν προσφέρει την ηρεμία που αναζητά. Η ατμόσφαιρά του είναι απόκοσμη, οι άνθρωποι που κατοικούν εκεί μοιάζουν να κρύβουν τις δικές τους ιστορίες και η απομόνωση εντείνει την αίσθηση ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά. Το σημαντικότερο, όμως, είναι πως ο Γκρέιντι βλέπει κάτι που δεν μπορεί να εξηγήσει. Μια γυναίκα που μοιάζει εκπληκτικά με την εξαφανισμένη σύζυγό του.
Από εκείνο το σημείο και μετά, η ιστορία αποκτά μια εντελώς διαφορετική διάσταση. Ποια είναι αυτή η γυναίκα; Τι συνέβη πραγματικά στην Άμπι; Μπορεί ο Γκρέιντι να εμπιστευτεί όσα βλέπει και όσα θυμάται ή μήπως η θλίψη έχει αρχίσει να επηρεάζει την αντίληψή του για την πραγματικότητα;
Η Alice Feeney δεν βιάζεται να δώσει απαντήσεις. Αντίθετα, αφήνει τα ερωτήματα να πολλαπλασιάζονται και δημιουργεί μια αφήγηση στην οποία κάθε νέα πληροφορία μπορεί να μεταβάλει όσα θεωρούσαμε δεδομένα. Το μυστήριο δεν περιορίζεται στην εξαφάνιση μιας γυναίκας, αλλά επεκτείνεται στην ίδια την αξιοπιστία της ιστορίας που παρακολουθούμε.
Ο Γκρέιντι βρίσκεται στο επίκεντρο της αφήγησης και αποτελεί έναν χαρακτήρα που αξίζει να εξεταστεί πέρα από τον προφανή ρόλο του ως συζύγου μιας εξαφανισμένης γυναίκας. Είναι ένας άνθρωπος που προσπαθεί να διαχειριστεί μια απώλεια χωρίς ξεκάθαρο τέλος. Δεν έχει τη βεβαιότητα του θανάτου, ούτε την ανακούφιση της γνώσης για το τι συνέβη. Έχει μόνο αναπάντητα ερωτήματα και αναμνήσεις που δεν αρκούν για να συμπληρώσουν τα κενά.
Η ιδιότητά του ως συγγραφέα προσθέτει ένα ακόμη ενδιαφέρον επίπεδο στον χαρακτήρα του. Ένας συγγραφέας έχει μάθει να κατασκευάζει ιστορίες, να οργανώνει τα γεγονότα και να αναζητά σχέσεις ανάμεσα σε φαινομενικά ασύνδετες λεπτομέρειες. Τι συμβαίνει, όμως, όταν η ίδια η ζωή του μετατρέπεται σε ένα αίνιγμα που αδυνατεί να λύσει; Όταν δεν μπορεί να ξεχωρίσει αν μια υποψία βασίζεται σε πραγματικά στοιχεία ή αν αποτελεί προϊόν της ανάγκης του να βρει μια εξήγηση; Η Feeney αξιοποιεί αυτή την αντίφαση για να δημιουργήσει αμφιβολίες όχι μόνο γύρω από τα γεγονότα, αλλά και γύρω από τον ίδιο τον πρωταγωνιστή.
Η Άμπι, από την άλλη, βρίσκεται αρχικά στο περιθώριο της ιστορίας εξαιτίας της απουσίας της. Ωστόσο, η παρουσία της εξακολουθεί να είναι καθοριστική. Είναι η γυναίκα για την οποία ο Γκρέιντι αναζητά απαντήσεις, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί ένα πρόσωπο που δεν μπορεί να περιοριστεί αποκλειστικά στις αναμνήσεις του συζύγου της. Η εξαφάνισή της δημιουργεί ένα κενό στην αφήγηση, το οποίο γεννά ερωτήματα για την ταυτότητά της, τις επιθυμίες της και όσα μπορεί να παρέμεναν άγνωστα ακόμη και μέσα στον γάμο της.
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που θέτει η συγγραφέας είναι το πόσο καλά γνωρίζουμε πραγματικά τον άνθρωπο με τον οποίο μοιραζόμαστε τη ζωή μας. Η οικειότητα δεν εγγυάται απαραίτητα την κατανόηση. Μπορεί να γνωρίζουμε τις καθημερινές συνήθειες κάποιου, τις προτιμήσεις του και τον τρόπο που αντιδρά σε συγκεκριμένες καταστάσεις, χωρίς να έχουμε πρόσβαση στις σκέψεις που κρατά για τον εαυτό του.
Παράλληλα, οι κάτοικοι του νησιού συμβάλλουν στην αίσθηση απομόνωσης και αβεβαιότητας. Το σκηνικό δεν λειτουργεί απλώς ως ένα όμορφο, απομακρυσμένο μέρος, αλλά ως ένας κλειστός κόσμος στον οποίο η δυσκολία πρόσβασης εντείνει την καχυποψία. Κάθε συνάντηση και κάθε νέα γνωριμία μπορούν να προσθέσουν ένα κομμάτι στο παζλ, αλλά και να δημιουργήσουν περισσότερες αμφιβολίες.
Η «Όμορφη Ασχήμια» δεν στηρίζεται μόνο στην αναζήτηση μιας εξαφανισμένης γυναίκας. Στον πυρήνα της βρίσκεται το πένθος και η ιδιαίτερη μορφή που μπορεί να πάρει όταν η απώλεια παραμένει ανεξήγητη. Όταν δεν γνωρίζουμε τι συνέβη σε έναν αγαπημένο μας άνθρωπο, η αβεβαιότητα μπορεί να γίνει εξίσου βασανιστική με την ίδια την απώλεια. Η ανάγκη για απαντήσεις μετατρέπεται σε έναν τρόπο να κρατηθούμε συνδεδεμένοι με εκείνον που λείπει, ακόμη κι όταν αυτή η προσκόλληση δυσκολεύει την επιστροφή στην καθημερινότητα.
Εξίσου σημαντικό θέμα είναι ο γάμος και η απόσταση ανάμεσα στην εικόνα μιας σχέσης και στην πραγματικότητά της. Η ιστορία θέτει ερωτήματα για την εμπιστοσύνη, τη συναισθηματική οικειότητα και τα μυστικά που μπορούν να υπάρχουν ακόμη και ανάμεσα σε δύο ανθρώπους που έχουν επιλέξει να μοιραστούν τη ζωή τους. Πόσα γνωρίζουμε για τον σύντροφό μας; Πόσα επιλέγουμε να μη δούμε επειδή η αλήθεια θα μπορούσε να ανατρέψει όσα πιστεύουμε για τη σχέση μας; Και πόσο εύκολα μπορεί η αγάπη να συνυπάρξει με την ανάγκη για έλεγχο ή με την επιθυμία να διατηρήσουμε μια συγκεκριμένη εικόνα του άλλου;
Χωρίς να χρειάζεται να γνωρίζουμε τις λεπτομέρειες της πλοκής, είναι σαφές ότι το βιβλίο ενδιαφέρεται για τις συνέπειες των πράξεων, για το πώς παλιές πληγές μπορούν να επηρεάσουν το παρόν και για το πού τελειώνει η επιθυμία για δικαιοσύνη και πού αρχίζει η ανάγκη ανταπόδοσης.
Σημαντικό ρόλο παίζει, τέλος, η ίδια η αντίληψη της πραγματικότητας. Η θλίψη, ο φόβος και οι προσωπικές μας προσδοκίες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε όσα συμβαίνουν γύρω μας. Όταν επιθυμούμε απεγνωσμένα μια απάντηση, είναι πιθανό να προσκολληθούμε στην πρώτη εξήγηση που μας προσφέρεται ή να αμφισβητήσουμε ακόμη και στοιχεία που δεν ταιριάζουν με όσα θέλουμε να πιστεύουμε. Αυτό το παιχνίδι ανάμεσα στην αλήθεια και στην υποκειμενική της ερμηνεία ταιριάζει απόλυτα στο είδος του ψυχολογικού θρίλερ που επιλέγει η Feeney.
Ένα από τα στοιχεία που έχουν ιδιαίτερη σημασία σε μια ιστορία μυστηρίου είναι το σκηνικό. Το απομονωμένο νησί της Σκωτίας προσφέρει στην Feeney το κατάλληλο περιβάλλον για να ενισχύσει το αίσθημα εγκλωβισμού. Η θάλασσα, η απόσταση από την ηπειρωτική χώρα και η μικρή κοινότητα δημιουργούν μια ατμόσφαιρα όπου η φυγή δεν μοιάζει απλή υπόθεση. Η γεωγραφική απομόνωση λειτουργεί παράλληλα ως ψυχολογική. Ο Γκρέιντι βρίσκεται μακριά από τον κόσμο που γνώριζε, ενώ προσπαθεί να καταλάβει τι είναι αληθινό και τι όχι.
Η συγγραφέας αξιοποιεί επίσης την εναλλαγή της οπτικής γωνίας, επιτρέποντας στην ιστορία να μην περιορίζεται αποκλειστικά σε όσα γνωρίζει ο Γκρέιντι. Η παρουσία διαφορετικών αφηγηματικών οπτικών δημιουργεί μια ενδιαφέρουσα ένταση, καθώς ο αναγνώστης καλείται να συνθέσει πληροφορίες χωρίς να έχει εξαρχής όλα τα κομμάτια στη διάθεσή του.
Ο ρυθμός της αφήγησης βασίζεται σταδιακά στην αποκάλυψη στοιχείων και στην αναθεώρηση υποθέσεων. Πρόκειται για μια επιλογή που ταιριάζει σε ένα ψυχολογικό θρίλερ, αφού το ζητούμενο δεν είναι μόνο να μάθουμε τι συνέβη, αλλά και να κατανοήσουμε πώς φτάσαμε ως εκεί. Η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας δομής εξαρτάται από την ισορροπία ανάμεσα στις ενδείξεις, στις ανατροπές και στην ψυχολογική αληθοφάνεια των χαρακτήρων.
Ο τίτλος, άλλωστε, συνοψίζει εύστοχα αυτή τη λογική. Η ομορφιά και η ασχήμια δεν παρουσιάζονται ως απόλυτες, ξεκάθαρες έννοιες. Μπορούν να συνυπάρχουν στο ίδιο πρόσωπο, στην ίδια σχέση ή στην ίδια ανάμνηση. Αυτό που αρχικά μοιάζει ιδανικό μπορεί να αποδειχθεί προβληματικό όταν το εξετάσουμε προσεκτικότερα, ενώ κάτι που μας προκαλεί αποστροφή μπορεί να κρύβει μια αλήθεια που δεν είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε.
Η Alice Feeney χτίζει ένα ψυχολογικό θρίλερ γύρω από μια εξαφάνιση που μετατρέπεται σε μια πολύ ευρύτερη αναζήτηση. Την αναζήτηση της αλήθειας, της ταυτότητας και της εμπιστοσύνης μέσα στις πιο στενές ανθρώπινες σχέσεις. Η ιστορία συνδυάζει το μυστήριο με το πένθος, τη συζυγική δυναμική και την αμφισβήτηση της πραγματικότητας, ενώ το απομονωμένο σκηνικό ενισχύει την αίσθηση ότι κάτι παραμένει κρυμμένο κάτω από την επιφάνεια.
Το ενδιαφέρον της δεν βρίσκεται αποκλειστικά στο ερώτημα για το τι συνέβη στην Άμπι, αλλά και στο πώς η εξαφάνισή της επηρεάζει τον Γκρέιντι και ανατρέπει όσα θεωρούσε δεδομένα για τη ζωή του. Η διαδρομή του αναδεικνύει τη δυσκολία να συνεχίσει κανείς όταν δεν έχει όλες τις απαντήσεις, αλλά και τους κινδύνους που προκύπτουν όταν η ανάγκη για εξηγήσεις γίνεται ισχυρότερη από την ικανότητα να βλέπουμε τα πράγματα καθαρά.
Αν αγαπάτε τα ψυχολογικά θρίλερ που στηρίζονται σε μυστικά, περίπλοκες σχέσεις και μια ατμόσφαιρα διαρκούς αμφιβολίας, η «Όμορφη Ασχήμια» είναι ένα βιβλίο που αξίζει να βάλετε στη λίστα σας. Προσεγγίστε το χωρίς να αναζητήσετε εκ των προτέρων εξηγήσεις για την πλοκή του, γιατί η αβεβαιότητα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αναγνωστικής εμπειρίας.
Άλλωστε, μερικές φορές το πιο δύσκολο μυστήριο δεν είναι να ανακαλύψεις τι συνέβη, αλλά να αποδεχτείς ότι ο άνθρωπος που νόμιζες πως γνώριζες μπορεί να κρύβει πλευρές που δεν είχες φανταστεί ποτέ.
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα:
Η ‘Aλις Φίνι είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος. Εργάστηκε δεκαέξι χρόνια στο BBC ως ρεπόρτερ, συντάκτρια, παραγωγός προγραμμάτων τέχνης και ψυχαγωγίας και παραγωγός του O’Clock News.
Το πρώτο της θρίλερ, το διεθνές bestseller Μερικές Φορές Λέω Ψέματα, μεταφράστηκε σε περισσότερες από είκοσι γλώσσες και πρόκειται να γίνει τηλεοπτική σειρά από την Έλεν Ντετζένερις και τη Warner Bros, με πρωταγωνίστρια τη Σάρα Μισέλ Γκέλαρ.
Η ‘Aλις έχει ζήσει στο Λονδίνο και στο Σίδνεϊ, ενώ σήμερα είναι πλέον μόνιμα εγκατεστημένη στην εξοχή του Σάρεϊ με το σύζυγο και το σκύλο της.
Το Ξέρω Ποια Είσαι είναι το δεύτερο μυθιστόρημά της, ενώ ακολούθησαν τα Η Δική Του & Η Δική Της, Πέτρα Ψαλίδι Χαρτί, Ντέιζι Ντάρκερ, Καλό Κακό Κορίτσι και Όμορφη Ασχήμια.
