Γράφει η Γεωργία Κωστοπούλου

 

«Κάθε αυτοκρατορία γεννιέται με αίμα και φωτιά»
— Πάμπλο Εσκομπάρ

Μετά τους «Αμαρτωλούς που στάζουν αίμα», ο S.A. Cosby επιστρέφει στα ελληνικά με ένα ακόμη σκοτεινό ταξίδι στον αμερικανικό Νότο, αυτή τη φορά μέσα από μια οικογένεια που έχει μάθει να ζει πολύ κοντά στον θάνατο. Κυριολεκτικά. Οι Καράδερς διατηρούν ένα αποτεφρωτήριο στη μικρή πόλη Τζέφερσον Ραν της Βιρτζίνια, μια επιχείρηση που τους φέρνει καθημερινά αντιμέτωπους με το τέλος της ζωής. Μόνο που, στην πραγματικότητα, οι ίδιοι κουβαλούν εδώ και χρόνια τα δικά τους άταφα μυστικά.

Ο Ρόμαν Καράδερς έχει φύγει από την πόλη και έχει αφήσει πίσω του τόσο την οικογενειακή επιχείρηση όσο και όλα όσα τη συνοδεύουν. Στην Ατλάντα έχει καταφέρει να δημιουργήσει μια εντελώς διαφορετική ζωή ως επιτυχημένος οικονομικός σύμβουλος. Ξέρει να χειρίζεται αριθμούς, να διαχειρίζεται χρήματα και, κυρίως, να βρίσκει τρόπους ώστε οι άνθρωποι με τους οποίους συνεργάζεται να κερδίζουν περισσότερα. Ένα τηλεφώνημα, όμως, τον αναγκάζει να επιστρέψει.

Ο πατέρας του βρίσκεται σε κώμα ύστερα από ένα τροχαίο που κάθε άλλο παρά τυχαίο μοιάζει. Η αδελφή του, Νέβια, προσπαθεί να κρατήσει όρθια τόσο το αποτεφρωτήριο όσο και την οικογένεια, ενώ ο μικρότερος αδελφός του, Ντάντε, έχει μπλέξει με ανθρώπους στους οποίους χρωστάει πολλά χρήματα. Και, σαν να μην έφταναν όλα αυτά, υπάρχει ένα ερώτημα που εδώ και περίπου είκοσι χρόνια δεν έχει βρει απάντηση. Τι απέγινε η μητέρα τους, η οποία εξαφανίστηκε όταν τα τρία αδέλφια ήταν ακόμη παιδιά;

Ο Ρόμαν επιστρέφει λοιπόν στο Τζέφερσον Ραν πιστεύοντας ότι μπορεί να λύσει το πρόβλημα με τον τρόπο που ξέρει καλύτερα. Με χρήματα, υπολογισμό, διαπραγμάτευση και στρατηγική. Μόνο που οι άνθρωποι με τους οποίους έχει να κάνει δεν λειτουργούν με τους ίδιους κανόνες. Και όσο περισσότερο προσπαθεί να ελέγξει την κατάσταση, τόσο περισσότερο καταλαβαίνει ότι δεν έχει επιστρέψει απλώς σε μια πόλη που άφησε πίσω του. Έχει επιστρέψει σε μια ζωή από την οποία δεν κατάφερε ποτέ πραγματικά να ξεφύγει. Κι εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του βιβλίου.

Ο Ρόμαν δεν είναι ο κλασικός ήρωας ενός crime thriller. Δεν είναι αστυνομικός, ούτε ντετέκτιβ, ούτε κάποιος άνθρωπος που αποφασίζει ξαφνικά να αποδώσει δικαιοσύνη. Είναι ένας οικονομικός σύμβουλος που έχει μάθει να κερδίζει χρησιμοποιώντας το μυαλό του. Όταν όμως το πρόβλημα που έχει απέναντί του δεν μπορεί να λυθεί με ένα οικονομικό σχέδιο, αναγκάζεται να χρησιμοποιήσει πλευρές του εαυτού του που για χρόνια προσπαθούσε να κρατήσει κρυμμένες. Και αυτό κάνει τον χαρακτήρα του ιδιαίτερα ενδιαφέροντα.

Ο Cosby δεν δημιουργεί έναν αψεγάδιαστο πρωταγωνιστή. Ο Ρόμαν είναι εγωιστής, χειριστικός, έξυπνος, συχνά υπερβολικά σίγουρος για τις ικανότητές του και βαθιά επηρεασμένος από το παρελθόν του. Ταυτόχρονα, είναι ένας άνθρωπος που έχει μάθει να προστατεύεται από τον πόνο απομακρυνόμενος από οτιδήποτε μπορεί να τον κάνει ευάλωτο. Η επιστροφή του στην οικογένειά του αναγκάζει όλα αυτά τα προστατευτικά τείχη να αρχίσουν να καταρρέουν. Και φυσικά ο Ρόμαν δεν είναι μόνος.

Η Νέβια είναι ίσως ο χαρακτήρας που λειτουργεί ως ο πιο σταθερός συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν της οικογένειας. Έχει μείνει πίσω, έχει επωμιστεί ευθύνες που δεν θα έπρεπε να είναι αποκλειστικά δικές της και αρνείται να αφήσει την εξαφάνιση της μητέρας τους να θαφτεί μαζί με τα υπόλοιπα οικογενειακά μυστικά.

Ο Ντάντε, από την άλλη, βρίσκεται στην πιο ευάλωτη θέση. Οι επιλογές του έχουν δημιουργήσει το άμεσο πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπίσει ο Ρόμαν, αλλά ο Cosby δεν τον παρουσιάζει απλώς ως τον «προβληματικό μικρό αδελφό». Πίσω από τον εθισμό, τα χρέη και τις λανθασμένες αποφάσεις υπάρχει ένας άνθρωπος που κουβαλά το δικό του βάρος και τις δικές του πληγές. Και τελικά, αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο τον Cosby είναι οι ίδιοι οι δεσμοί ανάμεσα στα τρία αδέλφια.

Η οικογένεια στο «Ο Βασιλιάς της Στάχτης» δεν παρουσιάζεται ως καταφύγιο. Είναι ταυτόχρονα και παγίδα. Οι άνθρωποι αυτοί είναι πρόθυμοι να κάνουν σχεδόν τα πάντα ο ένας για τον άλλον, όμως ακριβώς αυτή η αφοσίωση μπορεί να τους οδηγήσει σε αποφάσεις που έχουν καταστροφικές συνέπειες. Η οικογενειακή πίστη αποκτά έτσι μια πολύ πιο σκοτεινή διάσταση. Μέχρι πού μπορεί να φτάσει κάποιος για να προστατεύσει έναν δικό του άνθρωπο; Και τι συμβαίνει όταν η προστασία απαιτεί ψέματα, συγκάλυψη ή βία;

Ο Cosby επιστρέφει εδώ σε ένα θέμα που διατρέχει μεγάλο μέρος της γραφής του. Το παρελθόν δεν μένει ποτέ πραγματικά πίσω. Στους «Αμαρτωλούς που στάζουν αίμα» το παρελθόν της κοινότητας και η ιστορία της φυλετικής βίας λειτουργούσαν ως δύναμη που καθόριζε το παρόν. Στον «Βασιλιά της Στάχτης», το βάρος μεταφέρεται περισσότερο στο οικογενειακό παρελθόν. Τα μυστικά μιας οικογένειας μπορούν να περάσουν από τη μία γενιά στην άλλη, ακόμη κι όταν κανείς δεν μιλά γι’ αυτά.

Η ενοχή είναι ακόμη ένα από τα μεγάλα θέματα του βιβλίου. Ο Cosby ενδιαφέρεται για το τι κάνει η ενοχή στους ανθρώπους όταν δεν αντιμετωπίζεται. Μπορεί να μετατραπεί σε αυτοτιμωρία, σε θυμό, σε ανάγκη ελέγχου ή ακόμη και σε βία. Οι ήρωές του δεν προσπαθούν απλώς να ξεφύγουν από τους εγκληματίες που τους απειλούν. Προσπαθούν να ξεφύγουν από όσα κουβαλούν μέσα τους. Και κάπου εδώ ο τίτλος του βιβλίου αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Η στάχτη είναι ό,τι μένει όταν κάτι έχει ήδη καεί. Είναι το απομεινάρι μιας καταστροφής, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί και την απόδειξη ότι κάποτε υπήρχε κάτι εκεί. Στην οικογένεια Καράδερς, η στάχτη δεν είναι μόνο κυριολεκτική υπόθεση λόγω του αποτεφρωτηρίου. Είναι το σύμβολο όσων έχουν χαθεί, όσων κρύφτηκαν, όσων δεν ειπώθηκαν και όσων συνεχίζουν να επηρεάζουν τους ζωντανούς.

Ο Cosby χρησιμοποιεί επίσης πολύ αποτελεσματικά το Τζέφερσον Ραν ως σκηνικό. Πρόκειται για μια φτωχή, βίαιη πόλη της Βιρτζίνια, μια κοινότητα που μοιάζει να έχει μείνει πίσω καθώς οι οικονομικές ευκαιρίες λιγοστεύουν και το έγκλημα αποκτά όλο και μεγαλύτερο χώρο. Η πόλη δεν είναι απλώς το φόντο της ιστορίας. Είναι μέρος της ιστορίας. Η οικονομική παρακμή, η κοινωνική ανισότητα, τα ναρκωτικά και η οργανωμένη εγκληματικότητα συνδέονται μεταξύ τους και δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η επιβίωση συχνά απαιτεί συμβιβασμούς.

Και βέβαια, έχουμε τη γραφή του Cosby. Οι σκηνές βίας είναι ωμές και δεν χαρίζονται στον αναγνώστη, αλλά η βία δεν υπάρχει απλώς για να δημιουργήσει εντυπωσιασμό. Αποτελεί μέρος ενός κόσμου όπου οι χαρακτήρες έχουν μάθει να επικοινωνούν και να επιβάλλονται μέσα από τη δύναμη. Την ίδια στιγμή, η αφήγηση μπορεί να γίνει ιδιαίτερα εσωτερική, ειδικά όταν ακολουθεί τον Ρόμαν και τις σκέψεις του. Αυτή η αντίθεση ανάμεσα στην εξωτερική βία και στην εσωτερική φθορά είναι που δίνει στο βιβλίο μεγαλύτερο βάθος από ένα απλό κυνηγητό ανάμεσα σε εγκληματίες και θύματα.

Το «Ο Βασιλιάς της Στάχτης» έχει στοιχεία που θυμίζουν κλασικό οικογενειακό crime saga, με την οικογένεια, την εξουσία, την εγκληματικότητα και την πίστη να μπλέκονται μεταξύ τους. Δεν είναι τυχαίο ότι το βιβλίο θυμίζει μια σύγχρονη, Southern εκδοχή μιας ιστορίας τύπου «The Godfather». Ο ίδιος ο Cosby έχει αναφέρει την επιρροή του «Νονού» στη θεματική του βιβλίου. Μόνο που ο Cosby δεν ενδιαφέρεται τόσο για το ποιος θα ανέβει στην κορυφή όσο για το τίμημα που πρέπει να πληρώσει μέχρι να φτάσει εκεί.

Και αυτό είναι που κάνει τον «Βασιλιά της Στάχτης» να ξεχωρίζει μέσα στη σύγχρονη crime fiction. Πίσω από τα χρέη, τους γκάνγκστερ, την οικογενειακή επιχείρηση, το τροχαίο και την εξαφάνιση μιας μητέρας υπάρχει μια ιστορία για ανθρώπους που προσπαθούν να αποφασίσουν αν μπορούν να αγαπούν την οικογένειά τους χωρίς να καταστρέφουν ο ένας τον άλλον.

Γιατί τελικά, όταν μια οικογένεια έχει κρατήσει για χρόνια τα μυστικά της θαμμένα, κάποια στιγμή κάποιος πρέπει να τα φέρει στην επιφάνεια. Και όταν αυτά τα μυστικά βγουν από τη στάχτη, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα υπάρχει κάτι όρθιο για να σωθεί.

 

Εκδόσεις Gutenberg

 

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Σον Α. Κόσμπι γεννήθηκε το 1973 στη Βιρτζίνια. Ο πατέρας του δούλευε σε ψαροκάικο και η μητέρα του, η οποία ήταν ανάπηρη, μεγάλωσε σε μεγάλο βαθμό μόνη της – σ’ ένα τροχόσπιτο και με κουπόνια τροφίμων – τον ίδιο και τον αδερφό του. Φιλόπονος μαθητής υποχρεώθηκε να διακόψει τις σπουδές του στο κοινοτικό κολλέγιο γιατί δεν είχε τη δυνατότητα να πληρώνει τα δίδακτρα. Μέχρι το 2019 που κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο, το οποίο έγινε αμέσως επιτυχία δούλευε ως πορτιέρης, οικοδόμος, πωλητής και σήμερα ακόμα, παρά τα συνεχόμενα bestseller του,  βοηθάει στις εργασίες του γραφείου τελετών της γυναίκας του.