Γράφει η Γεωργία Κωστοπούλου

 

Ένα παιδικό τραγουδάκι. Μια γυναίκα που νιώθει ότι κάποιος την παρακολουθεί. Μηνύματα στο κινητό που μετρούν αντίστροφα. Και ένα «Σε βρήκα» που μετατρέπει ένα αθώο παιχνίδι σε κάτι πολύ πιο σκοτεινό.

Ο Søren Sveistrup επιστρέφει με το «Το κρυφτό», τη δεύτερη ιστορία με πρωταγωνιστές τη Νάια Τουλίν και τον Μαρκ Ες, και αυτή τη φορά παίρνει ένα από τα πιο αθώα παιχνίδια της παιδικής ηλικίας και το μετατρέπει σε έναν εφιάλτη από τον οποίο κανείς δεν μπορεί εύκολα να κρυφτεί.

Η ιστορία ξεκινά τριάντα και πλέον χρόνια πριν, όταν μια σχολική εκδρομή σε ένα δάσος καταλήγει σε ένα έγκλημα που μένει ανεξιχνίαστο. Ένα παιδικό παιχνίδι, ένα πτώμα και μια υπόθεση που θα μείνει θαμμένη για δεκαετίες αποτελούν το πρώτο κομμάτι ενός παζλ που ο Sveistrup θα αρχίσει να αποκαλύπτει πολύ αργότερα.

Στο παρόν, μια γυναίκα αρχίζει να λαμβάνει ανώνυμα μηνύματα. Το περιεχόμενό τους παραπέμπει σε ένα παιδικό τραγουδάκι και η αίσθηση ότι κάποιος την παρακολουθεί γίνεται ολοένα πιο έντονη. Λίγο αργότερα εξαφανίζεται.

Η υπόθεση φτάνει στη Νάια Τουλίν, η οποία πλέον εργάζεται στην Εθνική Υπηρεσία Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, και στον Μαρκ Ες, με τον οποίο αναγκάζεται να συνεργαστεί ξανά. Οι δύο ερευνητές σύντομα αντιλαμβάνονται ότι η εξαφάνιση δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο περιστατικό. Υπάρχουν ομοιότητες με μια παλαιότερη, ανεξιχνίαστη δολοφονία μιας νεαρής κοπέλας, ενώ οι έρευνες αρχίζουν να οδηγούν ακόμη πιο πίσω, σε εκείνη την υπόθεση που ξεκίνησε πριν από περισσότερες από τρεις δεκαετίες.

Ο Sveistrup δεν χρησιμοποιεί το παιχνίδι του κρυφτού μόνο ως ένα έξυπνο μοτίβο γύρω από το οποίο θα χτίσει το μυστήριο. Το χρησιμοποιεί για να μιλήσει για την καταδίωξη, τον φόβο και κυρίως για την αίσθηση ότι κάποιος μπορεί να βρίσκεται διαρκώς ένα βήμα πίσω σου. Το κινητό, που υποτίθεται ότι αποτελεί ένα εργαλείο επικοινωνίας και ασφάλειας, μετατρέπεται στα χέρια του δράστη σε όπλο. Η τεχνολογία χρησιμοποιείται για να παρακολουθεί, να εκφοβίζει, να χειραγωγεί και να διαλύει σταδιακά την αίσθηση ελέγχου των θυμάτων και μετατρέπεται έτσι από εργαλείο σε ανατριχιαστικό όπλο. Ο φόβος δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Χτίζεται. Ένα μήνυμα. Μια φωτογραφία. Η αίσθηση ότι κάποιος ξέρει πού βρίσκεσαι. Και μετά η συνειδητοποίηση ότι το παιχνίδι έχει ήδη ξεκινήσει.

Ο Sveistrup γνωρίζει πολύ καλά πώς να δημιουργεί ένταση χωρίς να χρειάζεται να αποκαλύπτει συνεχώς καινούργια σοκαριστικά στοιχεία. Η αφήγηση κινείται ανάμεσα σε διαφορετικές χρονικές περιόδους και ιστορίες, επιτρέποντας στα κομμάτια του παζλ να ενώνονται σταδιακά. Το παρελθόν δεν παρουσιάζεται απλώς ως μια πληροφορία που πρέπει να γνωρίζει ο αναγνώστης για να καταλάβει το παρόν. Είναι ενεργό κομμάτι της ιστορίας. Όσο περισσότερο η έρευνα προχωρά, τόσο περισσότερο γίνεται φανερό ότι αυτό που συνέβη πριν από δεκαετίες εξακολουθεί να επηρεάζει ανθρώπους που ζουν σήμερα. Κάνοντας την υπόθεση κάτι μεγαλύτερο από ένα ακόμη κυνήγι ενός κατά συρροή δολοφόνου.

Στο κέντρο της ιστορίας βρίσκεται και η διάλυση της οικογένειας και όλα όσα μπορούν να κρύβονται πίσω από μια φαινομενικά τακτοποιημένη ζωή. Ο Sveistrup ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη στιγμή κατά την οποία η εικόνα που έχουμε δημιουργήσει για τον εαυτό μας και για τους ανθρώπους γύρω μας αρχίζει να καταρρέει. Το διαζύγιο, η απώλεια, η μοναξιά, η ανάγκη για αποδοχή αλλά και η προσπάθεια να κρύψουμε τις πιο ευάλωτες πλευρές μας γίνονται σημαντικά κομμάτια της ιστορίας. Έτσι το «κρυφτό» δεν είναι μόνο το παιχνίδι που βρίσκεται στην καρδιά της υπόθεσης. Είναι και ο τρόπος με τον οποίο οι ενήλικες προσπαθούν να κρύψουν όσα τους πονάνε. Τις ενοχές τους. Τις απώλειές τους. Τις αποτυχίες τους. Τα μυστικά τους. Την εικόνα που δεν θέλουν να δουν οι άλλοι. Μόνο που ό,τι κρύβεται δεν σημαίνει απαραίτητα και ότι εξαφανίζεται.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η Νάια Τουλίν. Στο «Το κρυφτό» δεν είναι απλώς η αστυνομικός που πρέπει να λύσει μια περίπλοκη υπόθεση. Η προσωπική της ζωή εξακολουθεί να βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με τη δουλειά της. Έχει προσπαθήσει να δημιουργήσει μια διαφορετική ισορροπία στη ζωή της, όμως η υπόθεση την τραβά ξανά στον κόσμο της έρευνας και της βίας. Η σχέση της με τον Ες παραμένει περίπλοκη, φορτισμένη με όσα έχουν προηγηθεί μεταξύ τους και με πράγματα που δεν λέγονται εύκολα.

Ο Μαρκ Ες, από την άλλη, επιστρέφει επίσης κουβαλώντας τα δικά του προβλήματα. Η προσωπική του ζωή δεν λειτουργεί ως απλή παράλληλη ιστορία, αλλά ως ένας ακόμη τρόπος να καταλάβουμε τον χαρακτήρα του. Η συνεργασία του με την Τουλίν αποκτά έτσι μεγαλύτερο βάθος, ακριβώς επειδή οι δυο τους δεν είναι δύο ψυχροί επαγγελματίες που απλώς προσπαθούν να βρουν έναν δολοφόνο. Είναι δύο άνθρωποι με παρελθόν, εκκρεμότητες και διαφορετικούς τρόπους να αντιμετωπίζουν όσα τους συμβαίνουν.

Παράλληλα, ο συγγραφέας δίνει χώρο και στους ανθρώπους που βρίσκονται γύρω από τα εγκλήματα. Και αυτό είναι σημαντικό, γιατί ένα έγκλημα δεν τελειώνει όταν βρεθεί το θύμα. Συνεχίζεται στις ζωές εκείνων που μένουν πίσω.

Η παρουσία της Μαρί, της μητέρας μιας νεαρής γυναίκας που δολοφονήθηκε και η υπόθεση της οποίας παρέμεινε άλυτη, προσθέτει στην ιστορία μια ιδιαίτερα ανθρώπινη διάσταση. Η απώλεια δεν παρουσιάζεται ως ένα ακόμη στοιχείο της πλοκής, αλλά ως κάτι που συνεχίζει να διαμορφώνει τη ζωή ενός ανθρώπου ακόμη και χρόνια μετά. Ο Sveistrup εξετάζει έτσι και το πώς μπορεί κάποιος να συνεχίσει να ζει όταν δεν έχει πάρει ποτέ τις απαντήσεις που χρειάζεται.

Η δομή του βιβλίου βοηθά πολύ στη δημιουργία αυτής της αίσθησης. Οι διαφορετικές ιστορίες και τα χρονικά επίπεδα μπορεί αρχικά να μοιάζουν σαν ξεχωριστά κομμάτια, όμως σταδιακά αρχίζουν να συνδέονται. Η πληροφορία δίνεται με προσεκτικές δόσεις και η σημασία ορισμένων στοιχείων γίνεται αντιληπτή αρκετά αργότερα.

Και φυσικά, δεν θα μπορούσε να λείπει η ατμόσφαιρα του σκανδιναβικού νουάρ. Το χιόνι, το κρύο, τα δάση και το δανέζικο τοπίο λειτουργούν σχεδόν σαν ένας ακόμη χαρακτήρας της ιστορίας. Η φύση δεν προσφέρει απαραίτητα ασφάλεια. Αντίθετα, οι ανοιχτοί χώροι μπορούν να γίνουν τρομακτικά απομονωμένοι και το δάσος, που στα παιδικά χρόνια μπορεί να σημαίνει περιπέτεια και παιχνίδι, εδώ αποκτά μια εντελώς διαφορετική σημασία.

Το αποτέλεσμα είναι ένα σκοτεινό αστυνομικό θρίλερ που δεν στηρίζεται αποκλειστικά στο ερώτημα «ποιος είναι ο δολοφόνος;». Το πραγματικό ενδιαφέρον βρίσκεται στο πώς συνδέονται οι άνθρωποι, τα γεγονότα και οι διαφορετικές χρονικές περίοδοι. Ο Sveistrup χτίζει ένα δίκτυο από μυστικά, φόβους, σχέσεις και παλιές πληγές και αφήνει τον αναγνώστη να προσπαθεί να καταλάβει ποιο από όλα είναι πραγματικά σημαντικό. Και όσο περισσότερο πλησιάζει η λύση, τόσο περισσότερο το παιχνίδι γίνεται επικίνδυνο.

Το «Το κρυφτό» είναι ένα βιβλίο για την εμμονή, τη χειραγώγηση, το stalking, την απώλεια, τη διάλυση της οικογένειας, τη θλίψη και την ανάγκη των ανθρώπων να κρύβουν όσα δεν θέλουν να δουν οι άλλοι. Είναι όμως και μια ιστορία για το παρελθόν και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επιστρέψει όταν θεωρούμε ότι το έχουμε αφήσει πίσω. Μας κλείνει το μάτι σαν να λέει πως κανείς δεν μπορεί να κρυφτεί για πάντα. Ούτε από έναν δολοφόνο. Ούτε από το παρελθόν. Ούτε από τον ίδιο του τον εαυτό.

 

Εκδόσεις Διόπτρα

 

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Søren Sveistrup είναι ο διεθνώς αναγνωρισμένος σεναριογράφος της δανέζικης σειράς The Killing, η οποία απέσπασε πάμπολλα διεθνή βραβεία και προβλήθηκε σε πάνω από εκατό χώρες. Ο Sveistrup έχει γράψει και το σενάριο της ταινίας Ο Χιονάνθρωπος, που βασίζεται στο βιβλίο του Jo Nesbø. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού στη Λογοτεχνία και την Ιστορία από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, ενώ σπούδασε στη Σχολή Κινηματογράφου της Δανίας. Έχει κερδίσει αμέτρητα βραβεία, μεταξύ των οποίων ένα Emmy για το Nikolaj and Julie και ένα BAFTA για το The Killing. Από τις εκδόσεις Διόπτρα κυκλοφορεί το μυθιστόρημά του «Ο Καστανάνθρωπος».