Γράφει η Γεωργία Κωστοπούλου

 

Το να βρεις τη θέση σου μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς είναι από μόνο του δύσκολο. Το να το κάνεις ενώ κουβαλάς το βάρος της οικογένειας, των τραυμάτων σου και των προσδοκιών των άλλων γίνεται σχεδόν ασφυκτικό. Αυτό ακριβώς πραγματεύεται το «Το βεστιάριο» της Elaine Garvey, ένα μυθιστόρημα που κινείται ανάμεσα στη λογοτεχνία ενηλικίωσης, το κοινωνικό σχόλιο και τη βαθιά προσωπική αναζήτηση ταυτότητας. Είναι από εκείνα τα βιβλία που κερδίζουν τον αναγνώστη περισσότερο με τη συναισθηματική τους ειλικρίνεια παρά με κάποια εντυπωσιακή πλοκή.

Η ιστορία ακολουθεί τη Μαρέιντ, μια νεαρή γυναίκα από την Ιρλανδία που εργάζεται στο βεστιάριο ενός παλιού θεάτρου στο Λονδίνο του 2002. Η καθημερινότητά της είναι γεμάτη κλωστές, κοστούμια, επιδιορθώσεις τελευταίας στιγμής και εξαντλητικές ώρες δουλειάς στα παρασκήνια. Όμως πίσω από αυτή τη φαινομενικά απλή ζωή κρύβεται μια γυναίκα που προσπαθεί απεγνωσμένα να αποδράσει από το παρελθόν της χωρίς να ξέρει ακριβώς ποια θέλει να γίνει στο μέλλον. Η Garvey χρησιμοποιεί το θέατρο και το βεστιάριο σχεδόν μεταφορικά. Οι χαρακτήρες φορούν ρόλους, κρύβονται πίσω από προσωπεία και προσπαθούν να επιβιώσουν σε έναν χώρο που συχνά γίνεται αφιλόξενος, ειδικά για τις γυναίκες.

Αυτό που ξεχώρισα περισσότερο στο βιβλίο είναι η ατμόσφαιρά του. Υπάρχει μια συνεχής αίσθηση κόπωσης, μοναξιάς και καταπίεσης, αλλά ταυτόχρονα και μια μικρή σπίθα ελπίδας που δεν αφήνει ποτέ την ιστορία να γίνει πραγματικά σκοτεινή. Η συγγραφέας αποτυπώνει υπέροχα το Λονδίνο των αρχών των 00s, ένα Λονδίνο γεμάτο αντιθέσεις, θόρυβο και αποξένωση. Από τη μία έχουμε τα φώτα της σκηνής και τη λάμψη του θεάτρου και από την άλλη τα παρασκήνια, εκεί όπου η εξουσία, η εκμετάλλευση και η ανασφάλεια λειτουργούν σχεδόν αόρατα. Η Μαρέιντ καλείται καθημερινά να διαχειριστεί παρενοχλητικές συμπεριφορές, εργασιακή πίεση και την αίσθηση πως βρίσκεται πάντα στο περιθώριο, όσο απαραίτητη κι αν είναι η δουλειά της.

Η Garvey δεν γράφει ένα βιβλίο γεμάτο μεγάλες ανατροπές. Αντίθετα, επιλέγει να χτίσει αργά και σταθερά τον ψυχισμό της πρωταγωνίστριας. Και αυτή η επιλογή λειτουργεί εξαιρετικά. Η Μαρέιντ είναι ένας χαρακτήρας πολύ ανθρώπινος. Συχνά παθητικός, μπερδεμένος, εγκλωβισμένος στις αναμνήσεις και στις ενοχές του. Δεν είναι ηρωίδα με τη συμβατική έννοια και αυτό είναι που την κάνει τόσο αληθινή. Παρακολουθούμε μια γυναίκα που προσπαθεί να καταλάβει αν η φυγή από τον τόπο της ήταν πράγματι μια νέα αρχή ή απλώς μια προσωρινή αναβολή της σύγκρουσης με τον εαυτό της.

Παράλληλα, το βιβλίο αγγίζει πολλά ενδιαφέροντα θέματα χωρίς να γίνεται ποτέ διδακτικό. Η οικογένεια και οι δεσμοί που μας καθορίζουν παίζουν τεράστιο ρόλο στην ιστορία, όπως και η κοινωνική τάξη, η γυναικεία εργασία και η ανάγκη για ανεξαρτησία. Υπάρχει επίσης έντονα το στοιχείο της ντροπής, αυτής της βαθιά ριζωμένης αίσθησης ότι πρέπει να μικραίνεις τον εαυτό σου για να χωρέσεις στις προσδοκίες των άλλων. Η συγγραφέας εξερευνά πολύ όμορφα το πώς μεγαλώνουμε κουβαλώντας οικογενειακά τραύματα και πώς αυτά επηρεάζουν τις σχέσεις, τις επιλογές και την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας.

Κάτι ακόμη που μου άρεσε ιδιαίτερα είναι ότι, παρότι το βιβλίο καταπιάνεται με δύσκολα θέματα, διατηρεί μια διακριτική ειρωνεία και μια λεπτή αίσθηση χιούμορ. Υπάρχουν στιγμές σχεδόν τρυφερές μέσα στην ακαταστασία της καθημερινότητας, μικρές ανθρώπινες λεπτομέρειες που κάνουν την ιστορία να μοιάζει ζωντανή. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί αναγνώστες και κριτικοί έχουν χαρακτηρίσει τη γραφή της Garvey «κοφτερή όσο το ψαλίδι μιας μοδίστρας» και νομίζω ότι αυτή η περιγραφή ταιριάζει απόλυτα στο ύφος του βιβλίου.

Αν έπρεπε να αναφέρω κάτι που ίσως απομακρύνει ορισμένους αναγνώστες, είναι ο αργός ρυθμός της αφήγησης. Το «Το βεστιάριο» δεν είναι βιβλίο δράσης ούτε βασίζεται στην αγωνία. Είναι περισσότερο ένα εσωτερικό ταξίδι, μια εξερεύνηση χαρακτήρων, που απαιτεί υπομονή και διάθεση να βυθιστείς στις σκέψεις και στα συναισθήματα της πρωταγωνίστριας. Προσωπικά, θεωρώ ότι αυτό είναι και το μεγαλύτερο δυνατό του σημείο.

Συνολικά, το «Το βεστιάριο» είναι ένα ήσυχο αλλά ιδιαίτερα ουσιαστικό μυθιστόρημα. Μιλά για τη γυναικεία εμπειρία, για την ανάγκη να ξαναχτίσουμε τον εαυτό μας και για τη δύσκολη διαδικασία του να αποδεχτούμε ποιοι υπήρξαμε ώστε να μπορέσουμε να προχωρήσουμε. Δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει με υπερβολές. Αντίθετα, βασίζεται στη δύναμη των χαρακτήρων και στη συναισθηματική αλήθεια της ιστορίας του. Και τελικά, αυτό είναι που μένει περισσότερο όταν κλείνει η τελευταία σελίδα.

 

Εκδόσεις Μεταίχμιο

 

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα

Η Elaine Garvey (Ιλέιν Γκάρβει) γεννήθηκε στην Ιρλανδία, έχει μεταπτυχιακό στη Δημιουργική γραφή από το Trinity College, ενώ διηγήματά της έχουν δημοσιευτεί στο The Dublin Review και το Winter Papers. Έλαβε το βραβείο Agility από το Arts Council of Ireland. Το Βεστιάριο είναι το πρώτο της μυθιστόρημα.